درست ۱۴ سال پیش٬ در ایام حج سال ۱۳۷۱ که آن بار به عنوان خبرنگار و گزارشگر روزنامه کیهان مشرف شده بودم٬ در ساختمان بعثه رهبر معظم انقلاب مستقر بودیم. کسانی که در بعثه مستقر هستند با اینکه از صبح تا شام بیشترین کسانی را  که می بینند آقایان روحانی و علما هستند ٬ اما جالب اینجاست که این همه جمعیت که هر کدام برای نوعی خدمات رسانی به حج آمده اند از داشتن یک روحانی کاروان محرومند! به همین سادگی ! و حالا باید این تو باشی که در به در به دنبال آنهایی که می شناسی یا از روی چهره احتمال بدهی که آدم متشخصی است بروی و مسائل حج و آداب و مناسک آن را بپرسی تا نکند خدای نکرده در این سفر که شاید به طور معمول برای هر کدام ما یک بار توفیق آن دست می دهد ٬ اعمالت مشکل داشته باشد و بخصوص که چند ماه بیشتر هم از ازدواجت نگذشته باشد و تو نگران آن باشی که نکند که اشکالی در طواف و نماز نسا داشته باشی!

آن سال ما به خاطر گرایشهای - خدا ببخشد - چپی که داشتیم سراغ یکی از روحانیان شهره چپ که الان مرحوم شده است رفتیم و از اصلاح نماز و مسائل دیگر به ایشان رجوع کردیم. اما متاسفانه ایشان گویی ما اصلا وجود خارجی نداریم مثلا وقتی پس از اذن ایشان شروع می کردیم به خواندن حمد و سوره ٬ وسطهای کار می دیدیم رویش را به آن طرف کرده و دارد با فلان روحانی دیگر خوش و بش می کند! ما هم چند بار که به این شیوه عمل کردیم و در جلوی جمع ٬سنگ روی یخ شدیم عطای ایشان را به لقایشان بخشیدیم و افتادیم دنبال یک روحانی دیگر.

خوشبختانه در حین مراودات ما در بعثه به شخصیت ارزشمندی چون استاد علی دوانی برخوردیم و با گشاده رویی و گشاده دستی ایشان مواجه شدیم . ایشان وقتی ما گروه شاید ده پانزده نفره خبرنگاران مطبوعات و صدا و سیما را ٬ یتیم دیدند اقبال خوبی نشان دادند و از همان لحظه پیوند عمیقی بین گروه رسانه ای و آن استاد ارجمند تاریخ ایجاد شد.

استاد علی دوانی همان فردا اقدام کرد و یک مینی بوس از بعثه گرفت  و همه ما را به زیارت دوره برد. با احاطه عجیبی که این مرد مهربان٬ به تاریخ داشت تمامی مساجد سبعه ٬ مزار  شهدای احد بخصوص مزار سید الشهدا حضرت حمزه علیه السلام ٬ مساجد قبا و ذو قبلتین و ...را به ما نشان داد و بیشتر از آن در هر کدام از این اماکن ٬ شرح نسبتا مبسوطی از رویدادهای تاریخی مرتبط با آنها را ارائه می کرد و مثلا در میدانگاهی احد ٬ توضیح می داد که مثلا آنچه که گفته می شود آن گذرگاه مورد نظر پیامبر برای حفاظت ٬ اینجا نیست و آنجاست و موقعیت دقیق را نشان می داد.

تقریبا تا آخر سفر هیچ کدام ما خبرنگاران از این مرد مهربان و دانشمند جدا نشدیم و مشکلات مختلف  خود را به ایشان منتقل می کردیم و او هم به بهترین وجه پاسخگو و چاره ساز بود.

در این سفر ٬ خوشبختانه مسئول گروه نشریه زائر٬ همان طور که قبلا هم نوشته ام روحانی جوان و خوشفکری است که با وجود او ما به مشکلی بر نخورده ایم اما از آغاز این سفر ، در هر جایی که رفتیم و کسی توضیحی داد من چهره آرام و خونگرم و مهربان استاد علی دوانی را به یاد می آوردم و بسیار هم از او پیش دوستان ذکر خیر کردم تا اینکه امروز صبح ٬ وقتی داشتم صفحه اخبار خبرگزاری فارس را برای پیگیری اخبار ایران و انتشار آن برای زائران ایرانی رفرش می کردم ٬ ناگهان چشمم به روی تصویر آیت الله علی دوانی و نوشته کوتاه کنارش ماند و بی اختیار فریادی کشیدم که  حاج آقا هاجری از اطاق رو به رو خودش را رساند و پیش از اینکه چیزی بگویم نگاه او هم روی مونیتور خشک شد...

***

همه آدمها می روند و کسی باقی نمی ماند٬ اما :

آنهایی که رفتنشان این قدرت را دارد که چشمهای ما را به اشک بنشانند ٬ بسیار کمند!

برای شادی بیشتر روح بلند این مرد بزرگ خدا که فرزندانی همه دانشمند و فرهیخته به جای گذاشته است ٬ فاتحه ای بخوانیم ...

مروز عید سعید غدیر و جشن اتمام نعمت و تکمیل دین است . جشنی و عیدی که نقطه آغاز آن از همین سرزمین بود. از طرفی تا چند روز دیگر به فصل ماجرای کربلا و حادثه خونین عاشورا می رسیم و عجیب اینکه آن ماجرا هم از همین سرزمین شروع شد. هم غدیر و هم عاشورا  ، در میانه راه حج ،  برای خود ماجرایی داشتند. غدیر  پس از پایان مراسم حج و در میانه راه رسیدن به منزل روی داد و عاشورا  ، از زمانی کلید خورد که امام حسین«ع» حتی به همان میانه راه هم نرسید و حج خود و یارانش را نیمه تمام گذاشت تا به ماجرای دیگری بپردازد.هم در غدیر و هم در عاشورا ، حج بسته به «امامت» شد و برای همیشه تاریخ ، تاکیدی شد بر اینکه بی امامت و بی ولایت ، حج ، حج نیست .

چه زیباست سخن زیبای دکتر شریعتی در این زمینه ، آنجا که می گوید:«حسین یک درس بزرگتر از شهادتش به ما داده است و آن نیمه تمام گذاشتن حج و به سوی شهادت رفتن است ؛ حجی که همه اسلافش ، اجدادش ، جدش و پدرش برای احیای این سنت ، جهاد کردند.این حج را می گذارد در وسط و شهادت را انتخاب می کند و به پایان نمی برد تا به همه حج گذاران تاریخ ، نمازگزاران تاریخ و مومنان به سنت ابراهیم بیاموزد: اگر امامت نباشد ، اگر رهبری نباشد ، اگر هدف نباشد ، اگر حسین نباشد و اگر یزید باشد ، چرخیدن بر گرد خانه خدا با خانه بت مساوی است ... چنانکه حسین همان که حج را نیمه تمام گذاشت ، کسانی که همچنان به طواف – در غیبت حسین – ادامه دادند ، مساوی هستند با کسانی که  در همان حال بر گرد کاخ سبز معاویه در طواف بودند ؛ زیرا شهید که حاضر است در همه صحنه های حق و باطل ، در همه جهادهای میان ظلم و عدل حاضر است ، حضور دارد ، می خواهد با حضور خویش این پیام را به همه انسانها بدهد که وقتی در صحنه نیستی ، هر کجا می خواهی باش . وقتی که در صحنه حق و باطل نیستی ، وقتی که شاهد عصر خودت و شهید[درگیری] حق و باطل نیستی ، هر کجا می خواهی باش : چه به نماز ایستاده باشی ، چه به شراب نشسته باشی هر دو یکی است . شهادت،  حضور در صحنه حق و باطل همیشه تاریخ است و غیبت ، آنهایی که حسین را تنها گذاشتند ، همه با هم برابرند. هر سه تیپشان یکی هستند: آنهایی که گول تطمیعهای معاویه و زر او را خوردند و یا مرعوب زور او شدند یا خواستند در آرامش به  عبادت بپردازند.»

اساسا نهضت امام خمینی "ره" و انقلاب  اسلامی ایران با توجه به همین نگاه به غدیر و عاشورا شکل گرفت . انتقادهای شدید امام به کسانی  که خواستار حفظ وضع موجود و رسیدن بی دغدغه به عبادتهای فردی و گریز از مسئولیتهای شیعه بودن و درگیری با باطل بودند از همین مسئله ناشی می شد.

اما آنچه در این روزها باید مورد توجه همه ما باشد این است که غدیر و عاشورا ، حوادثی نبودند که در مقطعی از تاریخ روی داده و تمام شده باشند و ما صرفا به بزرگداشت آنها و جشن گرفتن و سوگواری در آنها بپردازیم . غدیر و عاشورا برای همیشه در تاریخ سیلان و جریان دارند تا کسانی که به هر عبادتی از جمله نماز و روزه و حج و ... می پردازند ، توجه داشته باشند که باراهنمای عمل و  اساس قرار دادن آنها ، بدانند که  هر عملی تنها با امامت و ولایت معنا و مفهوم می یابد وگرنه آن اعمال هر چند ظاهری زیبا داشته باشند ، پوسته هایی تهی از مغز و محتوا بیش نیستند و اگر هم به درد دنیا بخورند ، قطعا برای آخرت و قیامت ما مفید هیچ فایده ای نیستند.

 ایام حج به پایان رسیده است و حاجیان گروه گروه با توشه هایی متفاوت از معنویت و روحانیت،  به شهر و دیار خود باز می گردند.خوشبختانه زائران ایرانی و بسیاری از زائران کشورهای دیگر با موج رو به افزایش بیداری اسلامی در جهان معاصر بخصوص با انجام اعمالی که بر اساس آن برائت خود را از مشرکان و دشمنان اسلام اعلام کرده اند و با توجهی که به امام زمان خود و نیز ولی امر خود دارند ، بیشترین بهره ها را از حج مقبول محمدی"ص" و ابراهیمی"ع" گرفته اند. با این حال خوب است در این موضوع به عنوان یک اصل و سنت  جاری دائمی توجه داشته باشیم که حتی اگر در شهر و دیار خود هم که باشیم باید هر عمل و حرکت خود را با معیارهای ولایی و رهنمودهای رهبری تطبیق دهیم و ان شاء الله زمینه را برای ظهور  و برپایی حکومت  آخرین فرزند غدیر و منتقم خون عاشورا "عج" فراهم کنیم . چنین باد.